İskenderiyeli Hypatia kimdir

İskenderiyeli gökbilimci ve matematikçi Theon’un kızıdır. Bilimi ve zerafeti ile olduğu dek güzelliği ile de meşhur olan bu filozof ve matematikçi, Atina’da eğitimini tamamladıktan daha sonra İskenderiye’ye kurulmuş ve orada bir okul açmıştır. Filozof İsidorus’un karısı olduğu söylenmişse de, bunda bir yanılgı olduğu sanılmaktadır; çünkü güvenilir yazarlara göre Hypatia hiç evlenmemiştir.

ÇAĞIN BİLİM KADINI

Babasından aldığı sağlam hafıza yapısı ile kendisini Platon’un izinde buldu ve İskenderiye’de Platon, Aristo ve Suda gibi öteki filozoflar üzerine halka açık dersler verdi. En kayda değer öğrencisi Synesios’dur. Sonra büyük filozof olan bu öğrencisi ona hayranlığını ve ilmine duyduğu takdirlerini belirten o kadar çok mektup yazmıştır. Bu mektuplar felsefe tarihi kitaplarında bugüne kadar gelmiştir. Buna karşın Damaskios ve onun hocası İsodoros, Hypatia için filozof olarak büyük takdirlerini söylerken İskenderiye’deki Platon geleneğinin etkisi aşağı kalmayıp, kendi kararını verseydi geometride daha ileri olurdu fikrini ileri sürmüşlerdir. Sinosios ve Herakles’in yetişmelerinde öğretmenleri Hypatia’nın üstün gayreti teşekkürle anlatılmaktadır. Hypatia değişik bilim dallarında çalışmıştı; becerikli olmaktan çok bir eleştirmen ve yorumcu (commentator) idi. Astronomik tablolar, Appolonius konik kesitleri ve Diophant üzerine yorumları vardır. Hypatia’nın en parlak zamanı Arkadius’un hükümdarlık dönemine rastlar.

BİLİMSEL YAKLAŞIM

Hypatia’nın İskenderiye’de yeni Platonculuğu yansıtan felsefesi, yaklaşımı bakımından Atina okuluna kadar daha analist ve bilimsel nitelikteydi, ayrıca Atina okulu kadar mistik eğilimler taşımıyordu. MÖ 3. yüzyıldan başlayarak altıyüz yıllık bir zaman baştan başa insanların İskenderiye’de başlattığı düşünsel ortamdan sonraki baskı ve korku tüm izleri değil etmiştir. Hristiyanlıktan sonra filozoflar takımı Roma hükümdarının himayesinde olmaya devam ettiler ve yeni eğitim hiçbir şekilde yığınlara mülk edilmedi. Hükümdar Julyana Apostata’nın onlara verdiği koruma, ölümünden on yıl sonradan da devam etti.

HRİSTİYANLAR TARAFINDAN KATLEDİLDİ

Hypatia o dönemde birincil Hristiyanlarca büyük ölçüde putperestlikle özleştirilen öğrenim ve bilimi simgeliyordu. bu nedenle İskenderiye’de Hristiyanlar ve Hristiyan olmayanlar arasındaki stres ve çatışmaların öne meydana çıkan ismi olarak görülüyordu. Eski aydınlanmanın temsilcisi olan Hypatia, Pitolemais şehrinin putperest valisi Orestes’in himayesine sığınır, Rahip Cyrillos’un İskendiriye’ye Başpiskopos olmasından sonra gerginlikler daha artar ve onun yandaşlarının oluşturduğu bir kitle kadar üniversitenin önünde taşlanarak linç edilir. Hypatia midye kabuklarıyla etleri parçalandıktan sonra yakılarak öldürülür.

KÜTÜPHANE YAKILDI

Önceleri Makedonyalılar, sonradan Romalı askerler, Mısırlı rahipler, Yunan aristokratları, Fenikeli denizciler, Yahudi tacirler, Hindistan ve Güney Sahra’dan gelen ziyaretçiler İskenderiye’nin aydınlık döneminde büyük bir armoni içinde yaşamışlardı. Büyük İskender’in kurduğu bu şehrin muhteşem bir kütüphanesi ve buna bağlı bir müzesi vardı. Bilim ve hafıza ürünleri burada çiçek açmıştı; pek çok bilim adamının yanına İskenderiyeli Theon ve kızı Hypatia da bu kütüphaneye devam edenler arasındaydı. Bu kütüphane de fanatikler göre yakılmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir